Trả lời ngắn
- IAS 12 cấm hoàn toàn ghi nhận thuế hoãn lại cho thuế tối thiểu toàn cầu — lo tính đúng theo Pillar Two quá phức tạp, dễ làm sai lệch báo cáo.
- Thông tư 99/2025/TT-BTC chọn cách khác: quy khoản thuế bổ sung về chênh lệch tạm thời thông thường về thời gian, dùng đúng cơ chế tài sản thuế hoãn lại sẵn có.
- Không phải nghĩa vụ cố định — chỉ ghi nhận khi thật sự có chênh lệch giữa kỳ ước tính và kỳ kê khai, nộp thuế.
- Bộ Tài chính đã trả lời trực tiếp đúng câu hỏi so sánh với IAS 12 này.
Nhiều kế toán viên quen với IAS 12 thấy lạ khi Việt Nam bắt ghi nhận thuế hoãn lại cho khoản này — vì Nghị quyết 107/2023/QH15 áp thuế TNDN bổ sung theo cơ chế thuế tối thiểu toàn cầu (Pillar Two) — vốn nổi tiếng phức tạp vì tính theo thuế suất thực tế của từng quốc gia, kèm hàng loạt điều chỉnh đặc thù. IAS 12 chọn cấm hoàn toàn việc ghi nhận thuế hoãn lại cho khoản này, vì lo tính đúng theo Pillar Two sẽ tạo gánh nặng tuân thủ quá lớn và có nguy cơ làm sai lệch thông tin tài chính hơn là làm rõ nó.
Thông tư 99/2025/TT-BTC đi hướng ngược lại — không bắt doanh nghiệp tính thuế hoãn lại theo đúng cơ chế Pillar Two ở nước ngoài, mà quy khoản thuế bổ sung này về đúng khái niệm chênh lệch tạm thời về thời gian mà kế toán Việt Nam đã quen dùng — chênh lệch giữa kỳ ghi nhận chi phí kế toán (khi ước tính nghĩa vụ) và kỳ kê khai, nộp thuế bổ sung thực tế. Cách làm này tận dụng đúng cơ chế tài sản thuế hoãn lại đã có sẵn (tài khoản 243), thay vì dựng một bộ quy tắc riêng cho Pillar Two.
Điểm dễ hiểu nhầm: đây không phải một nghĩa vụ hạch toán cố định. Bộ Tài chính đã trả lời trực tiếp đúng câu hỏi so sánh với IAS 12 này ngày 16/12/2025: chỉ ghi nhận tài sản thuế hoãn lại khi thật sự có phát sinh chênh lệch thời điểm — nếu kỳ ghi nhận trùng khớp hoàn toàn với kỳ kê khai, hoặc số thuế bổ sung bằng không, thì không có gì để ghi nhận trên tài khoản 243.
Căn cứ pháp lý
- Thông tư 99/2025/TT-BTC — Tài khoản 243, mục 1 Nguyên tắc kế toán, điểm b (Phụ lục hệ thống tài khoản) (Còn hiệu lực)
- Nghị quyết 107/2023/QH15 — Điều 1, phạm vi áp dụng thuế TNDN bổ sung theo thuế tối thiểu toàn cầu (Còn hiệu lực)
Bấm vào từng chỗ trích dẫn gạch chân trong bài để xem nguyên văn và mở văn bản gốc. Trích dẫn Tài khoản 243 nằm trong Phụ lục hệ thống tài khoản (hướng dẫn hạch toán) của Thông tư 99/2025/TT-BTC, không phải Điều/Khoản đánh số trong thân thông tư.
Nguồn chính thống
Bộ Tài chính trả lời qua Cổng hỏi đáp Chính sách Tài chính:
- So sánh cách TT99/2025 hướng dẫn ghi nhận tài sản thuế hoãn lại cho GMT với miễn trừ của IAS 12 — 16/12/2025 (mã 157760)
Vì sao không có đường dẫn: Cổng hỏi đáp Chính sách Tài chính được dựng lại năm 2026; đường dẫn chi tiết cũ hiện không còn truy cập được. Đây là thư trả lời riêng cho một độc giả cụ thể, không phải văn bản hành chính phổ biến, nên không có bản sao công khai nào khác để dẫn thay.
Nội dung mang tính tham khảo theo quy định hiện hành tại thời điểm đăng. Áp dụng cho một tình huống cụ thể còn phụ thuộc hồ sơ và giao dịch thực tế của doanh nghiệp — không thay thế tư vấn cho trường hợp riêng.
