Bộ Tài chính vừa ban hành Thông tư 58/2026/TT-BTC hướng dẫn chế độ kế toán cho doanh nghiệp siêu nhỏ, thay thế Thông tư 132/2018/TT-BTC. Dù đến 01/07/2026 mới chính thức áp dụng, chủ doanh nghiệp và kế toán nên nắm bắt sớm để chuẩn bị chuyển đổi số dư và thiết lập hệ thống sổ sách mới.
1. Đối tượng áp dụng và thời điểm hiệu lực
- Doanh nghiệp siêu nhỏ: xác định theo tiêu chí pháp luật về hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa.
- Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh: có quyền lựa chọn áp dụng Thông tư này (không bắt buộc), nếu áp dụng phải nhất quán suốt năm tài chính.
- Thời điểm hiệu lực: từ ngày 01/07/2026, áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau ngày này, thay thế hoàn toàn Thông tư 132/2018/TT-BTC.
2. Đơn giản hóa bộ máy kế toán
Điều 3 của Thông tư mang lại sự thuận tiện tối đa cho mô hình kinh doanh gia đình:
- Nhân sự kế toán: doanh nghiệp siêu nhỏ được phép bố trí người làm kế toán là người thân của người đại diện pháp luật, giám đốc hoặc tổng giám đốc — cụ thể: cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, vợ, chồng, con đẻ, con nuôi, anh, chị, em ruột.
- Phụ trách kế toán: không bắt buộc bổ nhiệm Kế toán trưởng. Người được cử làm Phụ trách kế toán có đầy đủ thẩm quyền ký thay Kế toán trưởng trên chứng từ, sổ sách và báo cáo tài chính.
3. Lựa chọn sổ kế toán theo phương pháp nộp thuế
| Phương pháp nộp thuế | Loại sổ áp dụng | Mẫu sổ chủ đạo |
|---|---|---|
| Nộp GTGT và TNDN theo tỷ lệ % trên doanh thu | Sổ doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ | S1-DNSN |
| Nộp GTGT theo tỷ lệ %, TNDN trên thu nhập tính thuế | Danh mục sổ mẫu S2 (doanh thu, chi phí, vật tư, tiền) | S2a, S2b, S2c, S2d |
| Nộp GTGT khấu trừ, TNDN theo tỷ lệ % | Sổ doanh thu và sổ theo dõi nghĩa vụ thuế GTGT | S3a, S3b |
| Nộp GTGT khấu trừ, TNDN trên thu nhập tính thuế | Kết hợp sổ chi tiết doanh thu, chi phí và thuế GTGT | S2b, S2c, S2d, S3b |
4. Quy định mới về lập và nộp Báo cáo tài chính
Điều 10 Thông tư 58 phân định rõ trách nhiệm báo cáo dựa trên phương pháp tính thuế:
- DN nộp thuế TNDN trên thu nhập tính thuế: bắt buộc lập Báo cáo tình hình tài chính (B01-DNSN) và Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh (B02-DNSN), nộp chậm nhất 90 ngày kể từ ngày kết thúc năm tài chính.
- DN nộp thuế TNDN theo tỷ lệ % trên doanh thu: miễn bắt buộc nộp Báo cáo tài chính cho cơ quan nhà nước, nhưng vẫn phải lưu giữ, bảo quản sổ sách để cung cấp khi có yêu cầu thanh tra, kiểm tra.
5. Chuyển đổi số dư khi bắt đầu áp dụng
Điều 11 hướng dẫn kết chuyển số dư từ hệ thống tài khoản của Thông tư 132/2018/TT-BTC sang sổ mới, ví dụ:
- Số dư TK 1111, TK 1112 → chuyển sang Sổ chi tiết tiền.
- Số dư các khoản phải thu/phải trả (TK 1311, 1318 đối với phải thu và TK 3311, 3312, 3318 đối với phải trả) → chuyển sang Sổ chi tiết thanh toán công nợ.
- Số dư hàng tồn kho (TK 1521, 1524, 1526) → chuyển sang Sổ chi tiết vật liệu, dụng cụ, sản phẩm, hàng hóa.
Kết luận
Thông tư 58/2026/TT-BTC giúp doanh nghiệp siêu nhỏ giảm gánh nặng tuân thủ thủ tục hành chính, đồng thời cho phép tự chủ hơn trong thiết kế chứng từ và tổ chức nhân sự kế toán. Việc chuẩn bị sớm lộ trình chuyển đổi số dư sẽ giúp doanh nghiệp vận hành ổn định và tránh các sai sót pháp lý không đáng có khi quy định mới chính thức có hiệu lực.