Trả lời ngắn

  • Có — nếu quan hệ kéo dài từ đủ 01 tháng trở lên và công ty có giao khối lượng, ấn định tiến độ, kiểm tra chất lượng, nghiệm thu.
  • Ký với mỗi đội trưởng không đẩy được trách nhiệm: cả đội trưởng lẫn từng công nhân đều thuộc diện, công ty phải đóng và truy đóng.
  • Đã khấu trừ 10% thuế TNCN không loại trừ nghĩa vụ BHXH — hai nghĩa vụ độc lập.
  • Ranh giới: thuê vài ngày lẻ trong tháng, không đều đặn, không ký HĐLĐ → không thuộc diện.

Nhiều nhà thầu xây dựng tin rằng ký một bản “hợp đồng khoán việc”, không chấm công, thanh toán theo khối lượng là nằm ngoài bảo hiểm xã hội bắt buộc. Luật không xét tên gọi: khoản 1 Điều 13 Bộ luật Lao động coi thỏa thuận “đặt tên khác” là hợp đồng lao động khi có trả công và có quản lý, điều hành, giám sát; điểm a khoản 1 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội lặp lại đúng công thức đó, kèm mốc từ đủ 01 tháng trở lên. Bảo hiểm xã hội Việt Nam cũng hướng dẫn nội bộ ngành đúng cách đọc này, đối chiếu thẳng sang Bộ luật Lao động 2019.

Ký giấy tờ với mỗi đội trưởng cũng không chuyển được nghĩa vụ sang người đó — khoản 2 Điều 18 quy định hợp đồng do người được ủy quyền ký có hiệu lực như giao kết với từng người lao động, và khoản 2 Điều 100 buộc chủ chính chịu trách nhiệm khi người cai thầu không bảo đảm quyền lợi cho người lao động. Trả lời ngày 28/07/2026 cho đúng kịch bản này, Bảo hiểm xã hội Việt Nam kết luận: cả đội trưởng lẫn từng công nhân làm từ 01 tháng trở lên đều thuộc diện, công ty phải lập hồ sơ, đóng và truy đóng; và việc đã khấu trừ 10% thuế TNCN không làm thay đổi, loại trừ hoặc ảnh hưởng đến trách nhiệm BHXH.

Ranh giới ngược lại đã được trả lời ngày 22/08/2025: thuê cá nhân làm thời vụ 3-6 ngày/tháng, phát sinh mới làm, không đều đặn, không ký HĐLĐ thì không thuộc diện. Khác biệt không nằm ở tên hợp đồng hay cách thanh toán, mà ở tính liên tục từ đủ 01 tháng và sự quản lý, điều hành, giám sát. Vẫn cần lưu ý điểm l khoản 1 Điều 2: làm việc không trọn thời gian mà lương tháng từ mức thấp nhất trở lên thì vẫn thuộc diện — “làm ít ngày” tự nó chưa đủ để kết luận là ngoài phạm vi.

Đóng trên mức nào? Cơ quan bảo hiểm hướng dẫn: Điểm a khoản 5 Điều 3 Thông tư 10/2020/TT-BLĐTBXH yêu cầu ghi mức lương tính theo thời gian dùng để xác định đơn giá khoán, dựa trên thang lương, bảng lương phải xây theo Điều 93 Bộ luật Lao động — không có thang bảng lương thì không xác định được mức đóng. Tháng công trình ngừng thi công, khoản 5 Điều 33 Luật Bảo hiểm xã hội cho phép không đóng nếu người lao động không hưởng lương từ 14 ngày làm việc trở lên — nhưng khoản này chỉ liệt kê điểm a, b, c, d và i, không có điểm l.

Căn cứ pháp lý

  • Luật Bảo hiểm xã hội 41/2024/QH15 — điểm a và điểm l khoản 1 Điều 2; khoản 3 Điều 2; khoản 5 Điều 33 (Hết hiệu lực một phần — các điều khoản dẫn ở đây còn hiệu lực, đã kiểm 20/08/2026)
  • Bộ luật Lao động 45/2019/QH14 — khoản 1 Điều 13; khoản 2 Điều 18; Điều 93; khoản 2 Điều 100 (Hết hiệu lực một phần — các điều khoản dẫn ở đây còn hiệu lực)
  • Nghị định 158/2025/NĐ-CP — khoản 1 Điều 7, tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc (Còn hiệu lực)
  • Thông tư 10/2020/TT-BLĐTBXH — điểm a khoản 5 Điều 3, cách ghi mức lương với lương khoán, lương sản phẩm (Còn hiệu lực)

Bấm vào từng chỗ trích dẫn gạch chân trong bài để xem nguyên văn Điều/Khoản và mở văn bản gốc. Riêng khoản 2 Điều 100 nói về “trả lương và bảo đảm các quyền lợi” — việc suy ra trách nhiệm BHXH của chủ chính là diễn giải áp dụng, không phải câu chữ trực tiếp của điều luật.

Nguồn chính thống

Bảo hiểm xã hội Việt Nam trả lời qua Cổng hỏi đáp Chính sách Tài chính — Bộ Tài chính (di chuột vào chỗ trích dẫn gạch chân trong bài để xem nguyên văn từng bản trả lời):

  • Giao khoán thi công cho tổ đội, ký với đội trưởng — thuộc diện BHXH bắt buộc không, khấu trừ 10% TNCN có loại trừ không — 28/07/2026 (mã 164150)
  • Công ty xây dựng thuê đội khoán 5 người, có người đang đóng BHXH tự nguyện — 05/12/2025 (mã 158120)
  • Mức đóng khi chỉ ký hợp đồng khoán việc, và tháng công trình ngừng thi công — 26/11/2025 (mã 157925)
  • Thuê cá nhân làm thời vụ 3-6 ngày/tháng — ranh giới không thuộc diện đóng — 22/08/2025 (mã 156370)

Vì sao không có đường dẫn: Cổng hỏi đáp Chính sách Tài chính được dựng lại năm 2026; toàn bộ đường dẫn chi tiết cũ hiện không còn truy cập được và kho hỏi đáp chưa xuất hiện trên cổng mới. Bốn bản trả lời trên đây cũng là thư trả lời riêng cho từng doanh nghiệp cụ thể (không phải văn bản hành chính phổ biến), nên không có bản sao công khai nào ở nơi khác để dẫn thay. Chúng tôi giữ nguyên văn từng bản trả lời (thu thập khi cổng còn hoạt động) trong phần trích dẫn của bài, kèm mã câu hỏi để đối chiếu khi cổng khôi phục.

Công văn hướng dẫn nội bộ ngành — bấm để đọc trực tiếp:

Nội dung mang tính tham khảo theo quy định hiện hành tại thời điểm đăng. Kết luận cho một tình huống cụ thể còn phụ thuộc hồ sơ thực tế — hợp đồng, danh sách nhân công, chứng từ thanh toán, mức độ giám sát — không thay thế tư vấn cho trường hợp riêng.